मुख्य मजकुराकडे जा
ताज्या बातम्या

PM Mudra Yojana 2026 | शिशु, किशोर, तरुण आणि तरुण प्लस — ₹20 लाखांपर्यंत तारणमुक्त व्यवसाय कर्ज मराठीत

B

Bol Batami

• 3 मिनिटे वाचन

PM Mudra Yojana 2026 | शिशु, किशोर, तरुण आणि तरुण प्लस — ₹20 लाखांपर्यंत तारणमुक्त व्यवसाय कर्ज मराठीत
छायाचित्र सौजन्य: Bol Batami

व्यवसाय सुरू करायचा आहे पण बँकेत तारण (collateral) ठेवायला काहीच नाही? किंवा चालू व्यवसाय वाढवायचा आहे पण भांडवल कमी पडते? अशा लाखो सूक्ष्म उद्योजकांसाठी प्रधानमंत्री मुद्रा योजना (PMMY) हा महत्त्वाचा आधार ठरली आहे. 2015 मध्ये सुरू झालेल्या या योजनेत आता ₹20 लाखांपर्यंत कर्ज मिळू शकते.

मुद्रा योजना म्हणजे काय?

MUDRA (Micro Units Development & Refinance Agency) मार्फत चालणाऱ्या या योजनेत बिगर-शेती उत्पन्न देणाऱ्या सूक्ष्म व लघु उद्योगांना बँका, लघु वित्त बँका, NBFC, MFI आणि सहकारी बँकांमार्फत कर्ज दिले जाते. या कर्जांना Credit Guarantee Fund for Micro Units (CGFMU) अंतर्गत हमी मिळते, त्यामुळे सामान्यतः तारणाची गरज नसते.

मुद्रा कर्जाच्या चार श्रेणी

श्रेणीकर्ज रक्कमकोणासाठी
शिशु (Shishu)₹50,000 पर्यंतनुकताच व्यवसाय सुरू करणारे
किशोर (Kishore)₹50,000 ते ₹5 लाखसुरू असलेला व्यवसाय स्थिर करणारे
तरुण (Tarun)₹5 लाख ते ₹10 लाखव्यवसाय विस्तार करणारे
तरुण प्लस (Tarun Plus)₹10 लाख ते ₹20 लाखज्यांनी आधी तरुण कर्ज घेऊन यशस्वीपणे परतफेड केली आहे

Tarun Plus श्रेणीची घोषणा केंद्रीय अर्थसंकल्प जुलै 2024 मध्ये झाली आणि ऑक्टोबर 2024 मध्ये ती अधिसूचित करण्यात आली.

कोणते व्यवसाय पात्र?

  • उत्पादन युनिट्स — फूड प्रोसेसिंग, कापड, फर्निचर, हस्तकला
  • सेवा — सलून, ब्युटी पार्लर, जिम, दुरुस्ती दुकाने, टेलरिंग, कुरिअर
  • व्यापार — किराणा, कपडे, मोबाइल शॉप
  • वाहतूक — मालवाहू रिक्षा, टॅक्सी (व्यावसायिक वापर)
  • शेतीशी संलग्न उपक्रम — कुक्कुटपालन, मत्स्यपालन, मधुमक्षिका पालन, दुग्ध व्यवसाय

पात्रता: 18 वर्षांवरील भारतीय नागरिक, बिगर-कॉर्पोरेट सूक्ष्म/लघु उद्योग, आणि कोणत्याही बँकेचा थकबाकीदार (defaulter) नसावा.

आवश्यक कागदपत्रे

  • ओळख पुरावा: आधार, PAN, मतदार ओळखपत्र
  • पत्ता पुरावा: वीज बिल, आधार इ.
  • अलीकडील पासपोर्ट फोटो
  • व्यवसायाचा पत्ता व अस्तित्वाचा पुरावा (Udyam, दुकान परवाना इ.)
  • Project Report / व्यवसाय योजना — किशोर व त्यावरील श्रेणींसाठी
  • मागील 6–12 महिन्यांचे बँक स्टेटमेंट (चालू व्यवसायासाठी)
  • यंत्रसामग्री/माल खरेदीचे कोटेशन
  • जात प्रमाणपत्र (लागू असल्यास)

अर्ज कसा करायचा?

ऑफलाइन: जवळच्या सरकारी/खासगी बँक, लघु वित्त बँक किंवा सहकारी बँकेत जाऊन मुद्रा कर्जाचा अर्ज भरा.

ऑनलाइन: JanSamarth पोर्टलवर (jansamarth.in) व्यवसाय कर्ज विभागात पात्रता तपासून अर्ज करता येतो. काही बँका स्वतःच्या वेबसाइट/अॅपवरूनही मुद्रा अर्ज स्वीकारतात.

मंजुरीची शक्यता वाढवण्यासाठी टिप्स

  • स्पष्ट आणि वास्तववादी प्रोजेक्ट रिपोर्ट तयार करा — खर्च, अपेक्षित उत्पन्न, नफा.
  • CIBIL स्कोअर चांगला ठेवा.
  • व्यवसायाचे सर्व व्यवहार बँक खात्यातून करा.
  • Udyam नोंदणी आधीच करून ठेवा.

मुद्रा कार्ड

मंजूर कर्जदारांना Mudra Card (RuPay डेबिट कार्ड) मिळू शकते, ज्याद्वारे working capital गरजेनुसार काढता आणि भरता येते — त्यामुळे व्याज फक्त वापरलेल्या रकमेवर लागते.

सामान्य प्रश्न (FAQs)

प्रश्न: मुद्रा कर्जासाठी प्रोसेसिंग फी किती?
उत्तर: शिशु कर्जावर सामान्यतः प्रोसेसिंग फी नसते; इतर श्रेणींसाठी बँकेच्या धोरणानुसार.

प्रश्न: व्याजदर किती?
उत्तर: मुद्रा योजनेत निश्चित व्याजदर नाही; तो RBI मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार प्रत्येक बँक ठरवते.

प्रश्न: वैयक्तिक गरजेसाठी (उदा. घर, लग्न) मुद्रा कर्ज मिळते का?
उत्तर: नाही. हे कर्ज फक्त उत्पन्न देणाऱ्या व्यवसाय उपक्रमांसाठी आहे.

प्रश्न: "मुद्रा कर्ज मंजूर करून देतो" असे सांगणारे एजंट?
उत्तर: MUDRA कोणत्याही एजंट/मध्यस्थाची नेमणूक करत नाही. अशा व्यक्तींना पैसे देऊ नका.

निष्कर्ष

मुद्रा योजना ही तारणाशिवाय व्यवसाय सुरू करण्याची किंवा वाढवण्याची सर्वात सोपी संधी आहे. शिशु कर्जापासून सुरुवात करा, वेळेवर परतफेड करा — आणि पुढे किशोर, तरुण आणि तरुण प्लसपर्यंत तुमचा व्यवसाय वाढवा.


संदर्भ (References)

  1. MUDRA – अधिकृत संकेतस्थळ: https://www.mudra.org.in/
  2. Press Information Bureau – Mudra loan limit enhanced to ₹20 lakh (October 2024): https://static.pib.gov.in/WriteReadData/specificdocs/documents/2024/oct/doc20241029426401.pdf
  3. JanSamarth – Credit-linked Government Schemes portal: https://www.jansamarth.in/
  4. Business Standard – Lenders add 25K beneficiaries under Tarun Plus category (April 2025): https://www.business-standard.com/economy/news/lenders-add-25k-beneficiaries-under-tarun-plus-category-of-mudra-yojana-125040700877_1.html

अस्वीकरण: हा लेख माहितीपर आहे. कर्ज मंजुरी, व्याजदर आणि अटी संबंधित बँकेच्या धोरणावर अवलंबून असतात.

प्रतिक्रिया

तुमची प्रतिक्रिया लिहा

तुमचा ईमेल प्रसिद्ध केला जाणार नाही. प्रतिक्रिया मंजुरीनंतर दिसेल.